Дар ҳарорати баланди ҳаво чӣ тавр бояд кор кард?

Дар шароити кунунии ҳарорати баланди ҳаво дар Ҷумҳурии Ӯзбекистон кормандон ва кордиҳандагон вазифадоранд, ки фаъолияти меҳнатиро тибқи қоидаҳои санитарию гигиенӣ дар микроиқлим анҷом диҳанд. Аз ҷумла, дар даври гармии сол меъёрҳои микроиқлим дар утоқҳои истеҳсолӣ, коргоҳ, шӯъба ва дигар минтақаҳои пӯшидаи корхонаҳо бояд мутобиқи талаботи Сан Қ ва М 0324–16 бошанд.
Яъне, дар фаъолияти кории категорияи 1‑ум ҳарорати ҳаво 24–27о С, намии нисбӣ 40–60% ва суръати ҳаво аз 0,1–0,2 м/с зиёд набошад, дар фаъо­лияти кории категорияи дуюм ҳарорат 22–25о С, намии нисбӣ 40–60% ва суръати ҳаво на бештар аз 0,3 м/с, дар фаъолияти кории категорияи сеюм ҳарорати ҳавои корӣ 21–23о С, намии нисбӣ 40–60% ва суръати ҳаво аз 0,4 м/с набояд зиёд бошад.
Мутобиқи моддаи 211 –и Кодекси меҳнати Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва моддаи 23‑и Қонуни Ҷумҳурии Ӯзбекистон «Дар бораи ҳифзи меҳнат» ҳамаи корхонаҳо бояд ба талаботи бехатарӣ ва гигиенӣ ҷавобгӯ бошанд ва шароити корӣ фароҳам оранд. Вазифаи кордиҳанда фароҳам овардани чунин шароит аст. Аз ҷониби кордиҳанда таҷҳизоте, ки микроиқлими биноҳоро беҳтар сохта, (кондитсионерҳо, вентилятсияи намноккунанда дар ҷойҳои истеҳсолӣ ва ғ.) ҳангоми ҳарорати баланд ҷадвали кори кормандонро тағйир медиҳанд, агар аз ҷиҳати техникӣ ғайриимкон аст, насб ва истифодаи чунин таҷҳизот ва чораҳо ҷиҳати зиёд кардани вақти истироҳат ё кам кардани вақти корӣ ва бо оби ройгон (минерализатсияшуда) таъмин намудани кормандон андешида шаванд.
Мувофиқи категорияи корӣ (1 ва 3) ҳарорати ҳаво аз 34,2о С то 36,0о С барои саломатии инсон хеле хатарнок ҳисобида мешавад, ташкили кор дар ҳолати интиқол ба мақсад мувофиқ аст. Агар корманд дар саҳрои кушод кор кунад (майдончаҳои сохтмонӣ, саҳроҳо), кордиҳанда метавонад таҷҳизоти муҳофизавии мавсимӣ диҳад, ҷадвали корро тағир диҳад (боқимондаро зиёд кунад ё вақти кориро боз дорад, ё корро боздорад, вақти кориро кам кунад), инчунин кормандон бо оби тозаи нӯшидании ройгон таъмин гарданд. Дар ин давр музди миёнаи корманд нигоҳ дошта мешавад. Рӯйхати чунин корҳо дар корхона ва мӯҳлати муайяни вақти корӣ ҳангоми иҷрои онҳо дар созишномаҳои шабакавӣ (тарифӣ) мавҷуданд.
Шартномаҳои коллективӣ, агар онҳо баста нашуда бошанд, аз ҷониби кордиҳанда бо мувофиқаи кумитаи иттифоқи касаба, ё дигар мақомоти намояндагии кормандон ба амал оварда мешавад.
Тибқи моддаи 219 – и Кодекси меҳнат, корманд бояд фавран кордиҳандаро дар бораи ҳар гуна ҳолате, ки ба ҳаёт, ё саломатии ӯ дар ҷараёни кор таҳдид мекунад, огоҳ кунад ва кордиҳанда ин ҳолатҳоро бартараф кунад, агар мақомоти масъули тафтиш ва назорати риояи ҳифзи меҳнат масъул бошанд. Қоидаҳо ин ҳолатҳоро тасдиқ мекунанд. Агар чораҳои зарурӣ андешида нашаванд, корманд ҳуқуқ дорад то барҳам додани ҳолатҳое, ки ба ҳаёт ё саломатии ӯ таҳдид мекунанд, аз иҷрои кори дахлдор даст кашад. Дар ин давр талабот оид ба нигоҳ доштани музди миёнаи меҳнат муқаррар карда шудааст.
Тавсияҳо барои шаҳрвандони Ӯзбекистон ҳангоми ҳарорати баланд чунинанд:
– нури офтобро пешгирӣ кунед, дар соя монед;
– вақти дар кӯча буданро ба қадри имкон маҳдуд кунед;
– матоъҳои дурахшони ранга, сабук ва табиӣ пӯшед;
– худро аз гармо муҳофизат кардан, алалхусус барои одамони аз 55‑сола боло, ки кулоҳ ё чатр доранд, хеле муҳим аст;
– кам кардани фаъолияти ҷисмонӣ;
– оби фаровон, чойи гарм ва ё оби бегази минералӣ нӯшед;
– нӯшокиҳои спиртӣ, маҳсулоти тамоку ва ғайраро истеъмол накунед.

Усмон КАРИМОВ,
нозири техникии нозироти меҳнатии Федератсияи иттифоқҳои касабаи Ӯзбекистон дар вилояти Самарқанд

Мо дар шабакаҳои иҷтимоӣ