Мавзӯи рӯз
Баробари ворид шудани ҳавои хунук дар шуъбаи Шифохонаи марказии бачагонаи шаҳри Самарқанд, шумораи беморон зиёд мешавад. Имрӯзҳо ҳам дар шуъбаҳои қабули беморхона волидоне кам нестанд, ки ба ҳолати саломатии фарзандони худ нигаронанд. Мутахассисон мегӯянд, ки ин ҳолат хоси мавсими тирамоҳу зимистон аст, аммо дар соли равон бемориҳои роҳи нафас нисбатан зиёд ба қайд гирифта мешаванд. Мо дар ин мавзӯъ бо мудири шуъбаи шифохона Шоира Нуриллоева суҳбат кардем.
— Дар ду ҳафтаи охир шумораи муроҷиатҳо ҳатто аз меъёр ҳам зиёд шуд, — гуфт Нуриллоева дар оғози мусоҳиба. — Ҳар рӯз аз 70 то 90 нафар кӯдак бо нишонаҳои сироятҳои роҳи нафас ба беморхона меоянд. Бештар ҳолатҳои ОРВИ, зуком, ангина, бронхит ва баъзан пневмония сабт мешаванд.
— Зуком чист ва он аз дигар сироятҳои шадиди вирусии респираторӣ чӣ фарқ дорад?
— Зуком як бемории шадиди вирусии роҳи нафас аст, ки аз ҷониби вирусҳои зукоми А ё В (камтар, С) ба вуҷуд омадааст. Хусусияти асосии фарқкунандаи он ногаҳон пайдо шуданаш мебошад. Беморӣ кӯдакро аслан аз пой меафтонад: табларзаи баланд (38,5–40 °C) зуд ба вуҷуд меояд, баробари хунукхӯрӣ, набудани иштиҳо, дарди сар ва дарди мушакҳо ҳис мешавад. Аксари дигар сироятҳои вирусии роҳи нафас аз қабили сироятҳои риновирус ё аденовирус нисбат ба зуком оҳиста инкишоф меёбанд. Дар онҳо аввалан обравии бинӣ, атса ё дарди гулӯ пайдо шуда, баланд шудани ҳарорати бемор мумкин аст. Инчунин, зуком бештар бемориҳои ҷиддиро аз қабили пневмония, бронхит ба миён меорад. Аз ин рӯ, ба табобати он саҳл нигоҳ кардан нашояд.
— Зуком чӣ гуна паҳн мешавад?
— Зуком ҳангоми ба организми кӯдак ворид шудани вируси ангезанда инкишоф меёбад. Аксар вақт, ин тавассути луобпардаи бинӣ, гулӯ ё чашм рух медиҳад. Роҳи асосии интиқол тавассути ҳаво аст. Вирус аз одам ба одам тавассути қатраҳои оби даҳон ҳангоми суҳбат ё мулоқоти наздик паҳн мешавад. Ин ҳатман дар одам атса задан ё сулфа карданро пайдо намекунад: вирус, инчунин метавонад тавассути аэрозолҳои хурде, ки ҳангоми нафаскашии муқаррарӣ хориҷ мешавад, паҳн шавад.
— Аввалин нишонаҳои зуком дар кӯдакон кадомҳоянд?
— Дар кӯдакони хурдсол аломатҳо аксар вақт ба таври гуногун зоҳир мешаванд: табларза метавонад баланд бошад, аммо сулфа ва оби бинӣ сабук мешавад. Аммо қайкунӣ, дарунравӣ, даст кашидан аз хӯрок ва баъзан гирифторӣ бо табларза бештар маъмул аст. Дар кӯдакони хеле хурдсол зуком метавонад танҳо бо табларза намоён шавад.
— Ҳангоми дар кӯдак пайдо шудани нишонаҳои аввалини зуком чӣ бояд кард?
— Муҳимтар аз ҳама он аст, ки истироҳат ва фаровонии моеъ таъмин карда шавад. Кӯдаки худро дар хона нигоҳ доред, то ба дигарон сироят ва бемории худро бадтар накунад. Ҳавои хонаро мунтазам тоза кунед ва намиро нигоҳ доред. Агар иштиҳо надошта бошад, бештар нӯшокӣ додан беҳтар аст. Агар ҳарорати бадани кӯдак 38–39 дараҷа бошад, барои паст кардани он аз спирт истифода баред. Нӯшидани компот ҳам барои рафъи ҳарорат кумак мерасонад. Ҳарорати хонаро мӯътадил нигоҳ дошта, кӯдакро сабук нигоҳ доред.
— Кадом ҳарорат бояд табобат карда шавад?
— Ҳарорат бояд дар асоси он, ки кӯдак худро чӣ гуна ҳис мекунад, ҳисоб карда шавад, на ба дидани термометр. Агар фарзанди шумо фаъол бошад, бозӣ кунад ва нӯшад, зарурати паст кардани табларза нест, ҳатто агар ҳарорат ба 40 °C наздик бошад. Агар кӯдак ланҷ бошад, нӯшиданро рад, аз дард шикоят ё хоб накунад, он гоҳ доруи зидди ҳарорати ба синну сол мувофиқ додан мумкин аст. Аммо, набояд фаромӯш кард, ки ҳар як муолиҷа зери назорати шифокори оилавӣ бояд бошад. Худсарона муолиҷа кардан метавонад дар саломатии кӯдак мушкилиҳои ҷиддиро ба миён орад.
— Агар кӯдак гирифтори зуком бошад, чӣ бояд бихӯрад ва чӣ нӯшад?
Муҳимтар аз ҳама он аст, ки ба кӯдак нӯшокии кофӣ диҳед. Ба онҳо ҳарчи зудтар нӯшокиҳои гарм пешниҳод кунед; ин метавонад оби оддӣ, шарбати мева, компот ё шўрбои сабук бошад. Истеъмоли чойҳои гиёҳӣ, шарбатҳои табиӣ, меваҳо ва сабзавоти витаминдор масуниятро тақвият медиҳад. Аз ин рӯ, ба истеъмоли он бештар эътибор додан лозим аст. Дар мавриди ғизо бошад, хӯрокҳои сабуке, ки баданро аз ҳад зиёд бор намекунанд, беҳтаринанд, аз қабили шӯрбоҳои сабзавотӣ, картошка, авокадо ё йогуртҳои табиӣ. Ва муҳимтар аз ҳама, кӯдаки худро маҷбур накунед, ки хӯрок хӯрад. Вақте ки бадан ба барқароршавӣ шурӯъ мекунад, иштиҳо худ аз худ бармегардад.
— Зуком то кай давом мекунад ва кӯдак чанд рӯз сироят мекунад?
— Одатан, нишонаҳои шадидтарини зуком, ба монанди табларза ва дарди бадан дар давоми 5–7 рӯз коҳиш меёбанд. Бо вуҷуди ин, заифӣ ва сулфа мумкин дер давом кунад.Кӯдакон бояд мувофиқи ҳаво либос пӯшанд. Хусусан, аз сардии шадид ва шамол ҳифз карда шаванд. Инчунин, хона бояд тоза, намнокиаш муътадил ва ҳавокашӣ мунтазам бошад. Ваксинаҳои мавсимии зидди зуком барои кӯдакони синни мувофиқ тавсия дода мешавад. Ҳамеша ба модарҳо таъкид мекунам, вақте ки дар фарзандатон ҳарорати баланди давомдор (39–40 дараҷа), сулфаи шадид ё нафастангӣ мушоҳида шуд, зуд ба шифокор муроҷиат намоед. Бисёре аз волидон нишонаҳои аввалро назарногир меҳисобанд ва танҳо вақте меоянд, ки бемории кӯдак хеле вазнин шудааст. Худмуолиҷа ва истифодаи худсаронаи антибиотикҳо вазъи саломатии кӯдакро боз ҳам ҷиддитар мекунад.
Мусоҳиб Дилафрӯз ОБЛОҚУЛОВА.
