Молия
Аз рӯйи натиҷаҳои нуҳ моҳи соли 2026 буҷети маҳаллии вилоят 98 дарсад иҷро гардида, ҳаҷми умумии хароҷот 9 триллиону 715,6 миллиард сӯмро ташкил дод. Самти асосии хароҷоти буҷет ҳамоно соҳаи иҷтимоӣ боқӣ мемонад. Барои маблағгузории ин соҳа ва дастгирии аҳолӣ 5 триллиону 212,4 миллиард сӯм, ё 53,7 дарсади тамоми хароҷоти буҷет равона шудааст.
Қисми зиёди маблағҳо ба соҳаи тандурустӣ рост меояд. Дар нуҳ моҳи соли ҷорӣ барои ин соҳа, аз ҷумла ҷиҳати гузаронидани маблағ ба Фонди суғуртаи давлатии тиббӣ, 3 триллиону 191,9 миллиард сӯм ҷудо гардидааст. Ҳамчунин, барои таълими томактабӣ 748,2 миллиард сӯм ва барои таълими умумӣ 640 миллиард сӯм равона шудааст. Маблағгузории соҳаҳои фарҳанг ва варзиш 265,4 миллиард сӯмро ташкил медиҳад.
Ин рақамҳо доираи васеи уҳдадориҳоеро инъикос мекунанд, ки иҷрои онҳо ҳамарӯза зарур аст. Аз ҷумла, таъмини фаъолияти муассисаҳои таълимӣ, маблағгузории хидматрасонии тиббӣ ба аҳолӣ ва фароҳам овардани шароит барои рушди ҳаёти фарҳангиву варзишии минтақа аз ҷумлаи ин уҳдадориҳо мебошанд.
Дар баробари соҳаи иҷтимоӣ, барои дастгирии иқтисод низ маблағҳои назаррас ҷудо карда мешаванд. Дар давраи ҳисоботӣ хароҷот барои ин самт 1 триллиону 242,1 миллиард сӯмро ташкил дод. Барои таъмини фаъолияти мақомоти идоракунии давлатӣ 792,4 миллиард сӯм ҷудо гардида, ба Фонди «Буҷети ташаббуснок» 578,8 миллиард сӯм равона шудааст.
Дар ҳалли масъалаҳои маҳаллӣ манбаъҳои иловагии маблағгузорӣ низ нақши муҳим доранд. Дар давраи ҳисоботӣ дар вилоят аз ин манбаъҳо 979,2 миллиард сӯм маблағ ташаккул ёфтааст. Аз ин миқдор 812,1 миллиард сӯм дар асоси қарорҳои дахлдори шӯроҳои вилоятӣ, ноҳиявӣ ва шаҳрии намояндагони халқ равона гардидаанд.
Самтҳои банақшагирифташуда рушди иҷтимоию иқтисодии ҳудудҳо, ободонӣ, дастгирии шаҳрвандони ниёзманд ва татбиқи ташаббусҳои ҷамъиятиро дар бар мегиранд. Аз ҷумла, барои барномаҳои рушди иҷтимоию иқтисодии ҳудудҳо 152,3 миллиард сӯм ва барои корҳои ободонӣ 93,9 миллиард сӯм пешбинӣ шудааст. Ҳамчунин, ба Фонди «Буҷети ташаббуснок» 125,1 миллиард сӯм равона гардидааст. Барои баргардонидани ссудаи дарозмуддати буҷетӣ, ки аз буҷети ҷумҳуриявӣ гирифта шуд, 10,5 миллиард сӯм, дастгирии шаҳрвандон дар доираи «Дафтари занон», «Дафтари ҷавонон» ва «Дафтари оҳанин» 0,4 миллиард сӯм пешбинӣ шудааст.
Ба фондҳои захиравӣ низ таваҷҷуҳи махсус зоҳир мегардад. Ин фондҳо имкон медиҳанд, ки ба ниёзҳои пайдошуда сари вақт вокуниш нишон дода шавад. Нақшаи солонаи маблағгузории фондҳои захиравии вилоят барои соли 2026 ба 82,7 миллиард сӯм баробар аст. Дар нуҳ моҳи соли ҷорӣ барои ин мақсадҳо 41,2 миллиард сӯм равона гардидааст.
Истифодаи маблағҳои буҷетӣ на танҳо маблағгузории саривақтӣ, балки харҷи оқилонаи ҳар як сӯмро низ тақозо мекунад. Ин муайян мекунад, ки чӣ гуна захираҳои буҷетӣ ба тағйироти воқеии дар ҳаёти аҳолӣ самаранок табдил дода мешаванд.
О.ОҚБУТАЕВ, ҷонишини сарвари Сарсадорати иқтисод ва молияи вилоят
