Кӯдакӣ давраи ҷолибтарини ҳаёт аст. Маҳз дар ин давра мо ҷаҳонро, чизҳои навро кашф мекунем ва албатта тавассути тасаввуроти худ эҷод мекунем. Тахайюли кӯдак — оинаи олами ботинии ӯ, инчунин асоси салоҳияти эҷодии ӯ мебошад. Аз ин рӯ, васеъ намудани тахайюлоти кӯдак ва кӯмак расонидан ба ӯ бояд вазифаи муҳимтарини ҳар як падару модар, омӯзгор ва ҷомеа бошад.
Тахайюлот на танҳо дар бозиҳо, балки дар ташаккули малакаҳои муҳим дар оянда, аз қабили ҳалли мушкилот, худнамоӣ, тафаккури эҷодӣ нақши калон мебозад. Кӯдаконе, ки тасаввуроти мутараққӣ доранд, метавонанд ҷаҳони ботинии худро ғанӣ гардонанд, фикри худро баён кунанд, ба худ бовар кунанд ва дар ҳама гуна вазъият роҳи ҳалли худро пайдо кунанд.
Роҳҳои васеъ кардани тасаввурот:
- Бозиҳо: бозӣ яке аз роҳҳои беҳтарини тавсеаи тасаввуроти кӯдак аст. Бозиҳо, аз қабили бозиҳои нақшбозӣ, бозичаҳои сохтмонӣ ва нақл кардани ҳикояҳо ба кӯдакон кӯмак мекунанд, ки тасаввуроти худро баён кунанд.
- Хондани китоб: китоб як василаи дигари муҳими ғанӣ гардонидани тахайюлоти кӯдак аст. Афсонаҳо ва асарҳои фантастикӣ бачаҳоро ба саёҳати дигар олам ташвиқ мекунанд.
- Санъат: санъати тасвирӣ, ҳайкалтарошӣ, мусиқӣ ва дигар намудҳои санъат ба кӯдак барои ифодаи эҳсосоти худ кӯмак мекунанд. Тавассути санъат кӯдак метавонад тасаввуроти худро баён кунад ва малакаҳои худро баён кунад.
- Алоқаи зич бо табиат: табиат манбаи бузургест барои ташаккули тахайюлоти кӯдак. Дар боғ сайру гашт кардан, набототу ҳайвонотро тамошо кардан шавқу ҳаваси кӯдакро ба олам зиёд намуда, ба ӯ тасаввуроти нав мебахшад.
- Бозиҳои «Агар агар…»: чунин бозиҳо қобилияти тасаввур кардан ва ёфтани роҳҳои алтернативии кӯдаконро инкишоф медиҳанд. «Чӣ мешуд, агар мо мисли паррандагон бол медоштем?», «Чӣ мешуд, агар одамон бо растаниҳо сӯҳбат мекарданд?» Чунин саволҳо кӯдаконро ба фикр кардан ва тасаввур кардан водор мекунанд.
- Равиши эҷодӣ: муносибати эҷодкорӣ дар ташаккули тахайюлоти кӯдак нақши муҳим дорад. Ба кӯдак бояд иҷозат дода шавад, ки эҳсосоти худро тавассути калимаҳо, амалҳо, рангҳо ё мусиқӣ баён кунад.
Волидайн дар ташаккули тасаввуроти кӯдак нақши муҳим доранд. Бояд ба кӯдак вақт ҷудо кунанд, то бозӣ кунад, китоб хонад, ба онҳо дар санъат кӯмак расонад, бо табиат шинос шавад ва ҳамеша онҳоро дастгирӣ кунад. Волидон инчунин метавонанд эҷодкор бошанд ва бо фарзандони худ бозӣ кунанд, ҳикояҳои хаёлӣ эҷод кунанд ва нақшҳои гуногунро бозӣ кунанд.
Тахайюли кӯдак арзишмандтарин ганҷи ӯст. Бо васеъ ва инкишоф додани он, мо ба кӯдакон малакаҳои муҳимро барои муваффақияти оянда медиҳем. Волидайн, омӯзгорон ва ҷомеа бояд ба рушди тахайюлоти кӯдак ва фароҳам овардани фазои эҷодӣ барои онҳо таваҷҷӯҳи хоса зоҳир намоянд. Танҳо дар он сурат мо метавонем насли наврасро ба шахсияти худшинос, созанда ва муваффақ тарбия намоем.
Заррина Солиева,
устоди Донишкадаи давлатии забонҳои хориҷии Самарқанд
