Ҳалиса таоми гӯштии нодир ва болаззат аст. Коршиносон мегӯянд, ки ҳалиса — «ҳариса», ки ба маънои «орди гандум» тарҷума шудааст. Ин таом дар асри VII аз арабҳо ба мо омадааст. Ҳалиса дар иди Наврӯз тайёр карда шудааст.
Ҳалиса як таомест, ки решаҳои қадимӣ дорад ва дар фарҳангҳо ва минтақаҳои гуногун ба таври васеъ паҳн шудааст. Он дар байни халқҳои Аврупои Шарқӣ, Осиёи Марказӣ ва Шарқи Наздик маъмул буд. Гарчанде ки вариантҳои гуногуни ин таом вуҷуд доранд, компонентҳои асосии он одатан якхелаанд.
«Ҳалиса» ва ё «ҳалим» таоми пурғизоест, ки асосан аз гӯшт ва кӯфтаи гандум таркиб ёфтааст. Омода намудани ин таом вақт, меҳнат ва хароҷоти зиёдро талаб мекунад. Дар бисёр сарчашмаҳо «ҳалиса»-ро дар қатори таомҳои миллии мардуми Самарқанд ном бурдаанд ва бар асоси эътиқоди аксар ин таом танҳо дар маҳалҳои тоҷикнишини Самарқанд омода карда мешавад.
Ҳалиса таърихи дуру дароз дошта, дар маданияту анъанаҳои бисьёр халқхо аҳамияти калон дорад. Дар гузашта онро аксар вақт дар рӯзҳои ид, тӯй ва дигар чорабиниҳои махсус омода мекарданд. Таом рамзи боигарӣ, меҳмоннавозӣ ва фаровонӣ буд.
Дар минтақаҳои Ҷумҳурии Ӯзбекистон ин таомро «ҳалиса» меноманд. Бо гузашти вақт дар минтақаҳои гуногун на танҳо ном, балки таркибаш ҳам хеле тағйир ёфтааст ва имрӯз мардум онро ба тарзи ба худашон хос омода мекунанд.
Тайёр кардани ҳалиса аз се амалиёт иборат аст, ки дар як вақт анҷом дода мешаванд. Ҳалиса аз ғалладона (маъмулан гандум ё ҷуворимакка)-и маҳин кӯфта шуда, дар об ё шир то ба консентратсияи ғафс расидан ҷӯшонида мешавад.
Имрӯз, ҳалиса як хӯроки маъмул дар бисёр кишварҳо боқӣ мемонад. Он метавонад дар хона, тарабхонаҳо ва қаҳвахонаҳо пешниҳод карда шавад. Ҳалиса як таоми серғизо ва болаззат аст, ки ҳатто табъи дилпазиртаринро сер карда метавонад.
