Ovozi.uz

Бойчечакхонӣ ҳанӯз идома дорад…

Вақте ки ба Самарқанд омадам, кӯдакони маҳалла ба хонае, ки мо иҷора менишастем, омада, дар бораи бойчечак шеърҳо хонданд. Аввал ҳайрон шудам, зеро ман аз ин пеш дар бораи чунин урфу одат нашунида будам. Дар маҳалли зисти мо чунин анъана вуҷуд надошт. Баъд бо пирони маҳалла суҳбат карда, дар бораи таърихи ин анъана маълумот гирифтам. Ба фикрам, барои таҳсил ба Самарқанд омада бошам ҳам, бо урфу одатҳои ин шаҳр ошно шудан низ аз фоида холӣ нест.

Бойчечак ва моҳияти маънавии он

Бойчечак гули аввали баҳор аст. Пеш аз шукуфтани бойчечак зимистону сардии он ва барфу яхҳояш мегузаранд ва табиат аз нав бедор мешавад. Инсонҳо низ ҳамин тавр, пас аз санҷишҳои сахти зимистон ба фасли нав қадам мегузоранд. Аз ин рӯ, бойчечак на танҳо як гул, балки рамзи умед, сабр ва зиндагии нав ба ҳисоб меравад.

Дар Самарқанд бисёр урфу одатҳое ҳастанд, ки бо бойчечак алоқаманданд. Пиронсолон мегӯянд, ки дар гузашта ин гулро барои изҳори муҳаббат низ истифода мебурдаанд. Ҷавонон ба шахси дӯстдоштаашон бойчечак ҳадя мекардаанд, ки маънои «Ман туро бо шиддат интизорам»-ро доштааст.

Ин анъана дар гузашта дар тамоми Самарқанд ва дигар шаҳрҳо низ маъмул будааст, аммо имрӯз танҳо дар баъзе маҳаллаҳо боқӣ мондааст. Кӯдакон хона ба хона гашта, шеърхонӣ мекунанд. Онҳо бо бойчечак орзуҳои нек баён карда, барои аҳли хонадон файзу баракат таманно менамоянд. Ба ивази ин, ба кӯдакон ширинӣ, мева ё ягон тӯҳфаи дигар дода мешавад. Ин на танҳо онҳоро шод мегардонад, балки аҳли маҳалларо низ муттаҳид месозад.

Ривоятҳо дар бораи пайдоиши ин анъана

Дар Самарқанд ривоятҳои гуногун дар бораи бойчечак вуҷуд доранд. Гуфта мешавад, ки дар замонҳои қадим як духтар дилдодаи худро, ки ба сафар рафта буд, муддати тӯлонӣ интизор шуд. Вақте ки зимистон гузашт ва аввалин бойчечак шукуфт, ӯ бовар кард, ки маҳбубаш бармегардад. Баъд аз муддате, ҷавон воқеан баргашт ва онҳо якҷоя зиндагии хушбахтонаро оғоз карданд. Аз он замон бойчечак рамзи муҳаббат ва сабр гардид.

Имрӯз ҳам дар баъзе маҳаллаҳои Самарқанд ҷашнҳои бахшида ба бойчечак баргузор мешаванд. Хусусан, кӯдакон ва ҷавонон ин идро бо шавқ интизор мешаванд. Дар ҷашни бойчечак шеъру сурудҳо иҷро, гулҳо ҷамъоварӣ ва гулчанбарҳо бофта мешаванд. Аз ҷониби хурдтаракон ҳар як хонадон бо суханони нек муборакбод карда мешавад.

Арзишҳои Самарқанд — дунёи нав барои ман

Ман ба Самарқанд омада, таҷрибаҳои нав мегирам. Ҳар шаҳр ва ҳар минтақа урфу одат ва арзишҳои хоси худро дорад. Анъанаи бойчечакхонӣ низ ҷаҳонбинии маънавии ин мардумро инъикос мекунад. Аз ҳамин сабаб, ман ният кардам, ки ин анъанаро бо худ барам. Шояд баъд аз чанд сол дар зодгоҳи мо низ кӯдакон шеърҳои бойчечакро хонда, баҳорро пешвоз гиранд.

Бойчечак на танҳо дар табиат, балки дар қалби инсон низ баҳорро эҳё мекунад!

Диёрбек ХОЛИҚОВ, донишҷӯи Донишкадаи давлатии забонҳои хориҷии Самарқанд