Ovozi.uz

Моҳи поксозии дилҳо ва тарбияи рӯҳ

Аллоҳи мутаол дар Қуръон мефармояд: «Эй касоне, ки имон овардаед! Рӯза бар шумо фарз шудааст, ҳамон тавре ки барои пешиниёни шумо фарз шуда буд, шояд, ки ба тақво бирасед» (Сураи Бақара, ояти 183).

Дар ин оят Аллоҳи мутаол шарҳ медиҳад, ки рӯзадорӣ фарз аст. Рӯза ибодатест, ки на танҳо барои уммати Муҳаммад (саллаллоҳу алайҳи ва саллам), балки барои умматҳои пеш аз ӯ низ муқаррар гардидааст. Аз ин рӯ, рӯзадорӣ ибодати илоҳӣ аст, ки аз қадим барои тарбияи башарият муқаррар шудааст. Ибораи дар охири ояти «шояд, ки ба тақво бирасед» мақсади асосии рӯзаро нишон медиҳад. Тақво — ин эҳсоси ҳастии Аллоҳ, парҳез аз гуноҳ ва фаҳмидани он ки чӣ ҳалол ва чӣ ҳаром аст. Рӯза ба инсон меомӯзад, ки худро дар ҳолатҳои пинҳонӣ ва ошкоро идора кунад. Бо гуруснагӣ ва ташнагӣ рӯҳ санҷида ва ирода мустаҳкам мешавад. Бо ин роҳ дил пок мегардад ва инсон аз ҷиҳати рӯҳонӣ боло меравад.

Пас, мақсади асосии Рамазон тақво аст. Яъне, пок кардани дили инсон, тарбияи рӯҳ, зиндагӣ бо дарки он чизе, ки ҳалол ва ҳаром аст ва наздик шудан ба Аллоҳ мебошад.

Пайғамбари мо Муҳаммад (с) гуфтаанд: «Ҳар кӣ дар Рамазон аз рӯи имон ва ба умеди савоб рӯза гирад, гуноҳони қаблии ӯ бахшида мешаванд.»

Ин ҳадис ду шарти муҳимро зикр мекунад:

1. Бо имон — яъне бовар кардан ба он ки рӯза фарз аст ва онро ҳамчун амри Аллоҳ анҷом додан.

2. Бо умеди савоб (бо ихлос) — на аз риё ва на барои намоиш, балки танҳо барои ризоияти Аллоҳ рӯза гирифтан.

Рӯза гирифтан дар ин шароит каффораи гуноҳони гузаштаи инсон аст. Ба гуфтаи уламо, ин асосан ба гуноҳони хурд дахл дорад. Гуноҳҳои бузург тавбаи махсусро талаб мекунанд.

Ҳадис нишон медиҳад, ки моҳи Рамазон фурсатест барои пок кардани худ аз гуноҳон ва оғози ҳаёти нав. Ибодати самимӣ, ки дар ин моҳ анҷом дода мешавад, қалби инсонро пок ва ӯро ба Аллоҳ наздик мекунад.

Дар ҳоле ки оят ба мо мақсади рӯзадорӣ, парҳезгориро меомӯзонад, ҳадис самараи он, мағфиратро тавсиф мекунад. Аз ин рӯ, ин моҳ моҳи имкониятҳои бузург аст.

Дар моҳи Рамазон чӣ кор бояд кард?

Моҳи Рамазон танҳо рӯзадорӣ нест. Он мактаби ҳаёт, сабр ва ахлоқ мебошад. Дар ин моҳ ҳар як мӯъмин бояд ба амалҳои зерин диққат диҳад:

Рӯзадории самимӣ

Рӯзадорӣ на танҳо худдорӣ аз хӯрдану нӯшидан, балки нигоҳ доштани забон аз сухани бад, чашм аз ҳаром, гӯш аз ғайбат ва дил аз кибру ҳасад низ мебошад. Рӯзадории ҳақиқӣ рӯзадории ҳамаи аъзо аст.

Эътибор ба намоз

Саривақт анҷом додани панҷ вақт намоз бузургтарин вазифа аст. Мардон бояд кӯшиш кунанд, ки агар имкон бошад, бо ҷамоат намоз гузоранд. Иштирок дар намозҳои таровеҳ ба дил нур ва оромӣ мебахшад.

Қироати Қуръон

Рамазон моҳест, ки дар он Қуръон нозил шудааст. Аз ин рӯ, қироати Қуръон бояд дар ҳар хона шунида шавад. Ба хондани якчанд саҳифаи он бошад ҳам, одат кунем. Кӯшиш кунем, ки маънои онро дарк намоем.

Садақа ва эҳсон

Савоби хайрияе, ки дар моҳи Рамазон дода мешавад, чандин маротиба зиёд аст. Хабар гирифтан аз ҳоли камбизоатон, беморон ва ниёзмандон яке аз зеботарин амалҳои ин моҳ мебошад.

Тавба ва истиғфор

Ин моҳ фурсатест барои пок кардани худ аз гуноҳон. Ҳар рӯз истиғфор гуфта, дилҳои худро пок созем.

Рамазон мактаби имон, тарбия ва баракат барои ҳар як оила аст. Дар ин моҳ на танҳо ибодати шахсӣ, балки муҳити оила низ бояд тағйир ёбад ва ба хонаҳои мо тақвову нур ворид шавад. Зеро оилаи солеҳ пояи ҷомеаи солеҳ аст.

Мард, ҳамчун сардори оила, бояд рӯҳияи Рамазонро ба хона орад:

Ба намоз диққати ҷиддӣ додан;

Дар ибодат барои кӯдакон намуна будан;

Тартиб додани мизи ифтор ба таври оддӣ ва бобаракат;

Худдорӣ аз исрофкорӣ ва айшу ишрати аз ҳад зиёд;

Пешсафӣ дар кумак ба ниёзмандон;

Пурзӯр намудани фазои меҳр ва шафқат дар оила.

Парҳезгории мард сабаби баракати оила аст.

Зан файз ва баракати оила аст:

Худдорӣ аз исрофкорӣ ҳангоми тайёр кардани хӯрок дар моҳи Рамазон;

Ҷудо кардани вақт барои ибодат (намоз, зикр, Қуръон);

Фаҳмонидани аҳамияти рӯза ба кӯдакон;

Нигоҳ доштани сабр ва нармӣ дар оила;

Мустаҳкам намудани ҳамоҳангӣ бо ҳамсоягон ва хешовандон.

Рамазон на танҳо моҳи пухтупаз аст. Занон бояд дар ин моҳ ба рушди маънавӣ низ ноил шаванд.

Рамазон моҳи исрофкорӣ нест. Мутаассифона, баъзан мизҳои ифтор ба намоишкорӣ табдил меёбанд. Ин бо рӯҳияи моҳи муборак мухолиф аст. Рамазон моҳи хоксорӣ, фурӯтанӣ ва баракат мебошад.

Шумо метавонед рӯзаатонро бо хӯроки одӣ кушоед. Самимият ва шукргузорӣ муҳим аст. Баракат дар фаровонӣ нест, балки дар қаноатмандист. Исрофкорӣ баракатро аз байн мебарад.

Рамазон моҳи пок кардани дил, ислоҳи ҳаёт ва мустаҳкам намудани оила мебошад. Дар ин моҳ, на танҳо аз гуруснагӣ, балки аз гуноҳон низ бояд парҳез кард. Бигзор, забонҳоямон пур аз зикр, дилҳоямон пур аз тақво ва хонаҳоямон пур аз нури Қуръон бошанд.

Ба муносибати моҳи мубораки Рамазон, ибодат ва фазои маънавӣ дар масҷидҳои вилояти мо низ боз ҳам беҳтар хоҳад шуд.

Имрӯз аз 288 масҷиде, ки дар минтақаи мо фаъолият мекунанд, дар 204-тоаш намозҳои таровеҳ ва хатми Қуръон хонда мешаванд. Дар масҷидҳои боқимонда намозҳои таровеҳро бо тартиби муқаррарӣ мехонанд.

Таровеҳи хатми Қуръон 27 рӯз давом мекунад. 370 қори дар ин ибодат иштирок мекунанд ва бо қироати Қуръон ба масҷидҳои мо нур, файз ва фазои маънавӣ меоранд.

Ин ибодат ба мӯъминон ва мусалмонони мо имкон медиҳад, ки ба Қуръон бодиққат гӯш диҳанд, аз маънои он лаззат баранд ва рӯҳияи Рамазонро амиқтар эҳсос кунанд. Ибодати хатми Қуръон дар Шаби Қадр ба анҷом мерасад, ки дари раҳмат ва баракати Худоро барои ҳамаи мо боз мекунад.

Албатта, ин корҳо боз як ифодаи равшани рушди устувор ва пайвастаи ҳаёти динӣ ва маърифатӣ дар кишвари мо мебошанд. Бигзор, Аллоҳи мутаол қироатҳои ҳамаи қироаткунандагон ва дуоҳои ҷомеаи моро қабул кунад.

Ҳамаи шуморо бо моҳи Рамазони фарорасида самимона табрик мегӯям.

Бигзор, Аллоҳи мутаол рӯзаҳои моро қабул, ба кишвари мо сулҳу осоиштагӣ ва ба хонаҳои мо файзу баракат ато кунад.

Рамазон муборак бошад!

Аҳмадхон АЛИМОВ,

саримом-­хатиби вилояти Самарқанд