Дар Самарқанд бо ҳамкории Агентии назорати маводи мухаддир ва силоҳи оташфишони назди Маъмурияти Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон ва Дафтари Созмони Милали Муттаҳид оид ба маводи мухаддир ва ҷинояткорӣ дар мавзӯи «Мубориза бо таҳдидҳои фаромиллии маводи мухаддир барои таъмини саломатӣ ва бехатарии ҷомеа» форуми ҷаҳонӣ ташкил карда шуд.
Дар оғози анҷумани бонуфуз роҳбари Маъмурияти Президент Саида Мирзиёева паёми Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон Шавкат Мирзиёевро ба иштирокдорони форум хонд.
Дар паём махсусан қайд карда шуд, ки имрӯзҳо тиҷорати маводи мухаддир беш аз пеш фаромарзӣ ва виртуалӣ шуда, дар кишварамон масъалаи мубориза бо нашъамандӣ ва ҷиноятҳои маводи мухаддир ба як ҳаракати умумимиллӣ табдил ёфтааст ва дар солҳои охир беш аз 20 санади қонунгузорӣ қабул шудаанд, ки ба тақвияти ҳамкории байниидоравӣ дар ин самт ва таҳияи механизмҳои пешгирӣ нигаронида шудаанд. Дар соли 2024 қабул гардидани стратегияи миллии мубориза бо маводи мухаддир бузургтарин қадам дар ин самт буд. Ба шарофати ин талошҳо, дар солҳои охир шумораи ҷиноятҳои марбут ба тиҷорати маводи мухаддир 2,5 маротиба, шумораи маводи мухаддири мусодирашуда 2 маротиба ва шумораи маводи мухаддири синтетикӣ, ки нобуд карда шудаанд, 7 маротиба афзоиш ёфт.
Танҳо соли гузашта мақомоти ҳифзи ҳуқуқ беш аз 15 000 ҷинояти марбут ба маводи мухаддирро ошкор карданд, қариб 3,5 тонна маводи мухаддир, аз ҷумла 120 килограмм маводи мухаддири синтетикиро нобуд карданд ва 14 озмоишгоҳи пинҳонии маводи мухаддир ва 72 мағозаи бузурги онлайниро бастанд. Дар семоҳаи аввали соли ҷорӣ ин рақам ба 10 расид, фаъолияти 35 гурӯҳи муташаккили ҷинояткорони маводи мухаддир қатъ карда шуд ва 8 нафар роҳбарон ва 130 нафар аъзои онҳо боздошт шуданд.
Дар муроҷиат қайд гардид, ки имрӯз сеяки ҷиноятҳои марбут ба маводи мухаддир аз ҷониби ҷавонон содир карда мешаванд, гурӯҳи асосии хавф одамони аз 15 то 30‑сола мебошанд ва ин иллат барои генофонди аҳолӣ таҳдиди бузург эҷод мекунад.
Сарвари давлатамон дар паёми худ масъулият ва вазифаи умумии тамоми инсоният будани мубориза бо нашъамандиро зикр намуда, барои пешгирии ҷиноятҳои марбут ба маводи мухаддир ташаббусҳои муҳимро пешниҳод кард.
Иштирокдорони форум ташаббусҳои Президент Шавкат Мирзиёевро дастгирӣ ва корҳоеро, ки дар Ӯзбекистон барои пешгирии нашъамандӣ ва ҷиноятҳои марбут ба маводи мухаддир ва мубориза бо ин иллат анҷом дода шудаанд, эътироф карданд.
Аз ҷумла, директори иҷроияи Дафтари СММ оид ба маводи мухаддир ва ҷинояткорӣ Бо Матиассен таъкид кард, ки Ӯзбекистон барномаҳои муҳимро барои мубориза бо нашъамандӣ ва ҳифзи аҳолӣ, хусусан ҷавонон аз ин иллат амалӣ мекунад.
— Имрӯзҳо шабакаҳои иҷтимоӣ ва криптовалютаҳо дар ҷиноятҳои марбут ба маводи мухаддир ва таблиғи ин иллат нақши ҳалкунанда доранд, — гуфт Бо Матиассен. — Аз ин рӯ, соли гузашта дар Ӯзбекистон сервери алоҳида таъсис дода шуда, корҳои ошкор ва пешгирии саривақтии ин намуди ҷинояткорӣ амалӣ карда мешаванд. Дар натиҷаи кори фаъоли ҳукумат, мубодилаи фаъоли маълумот бо кишварҳои Осиёи Марказӣ ва ҳамкории дутарафа, 60 фоизи гардиши маводи мухаддир дар сарҳадҳо боздошта мешавад. Илова бар ин, корҳо оид ба пешгирии паҳншавии маводи мухаддири синтетикӣ ва маҳдуд кардани гардиши ғайриқонунии маводи мухаддири психотропӣ низ қобили таваҷҷуҳанд ва кор дар ин самт бояд боз ҳам беҳтар карда шавад.
Сардиректори Созмони умумҷаҳонии тандурустӣ Тедрос Гебрейесус зимни суханронӣ дар ифтитоҳи форум таъкид кард, ки нашъамандӣ ва таҳдидҳои маводи мухаддир барои ҳифзи тандурустӣ хатари бузург мебошанд.
[22.04.2026 20:41] Ҳасан Сулаймонӣ: — Имрӯз дар ҷаҳон тақрибан 300 миллион нафар маводи мухаддир истеъмол мекунанд ва ҳар сол 600 ҳазор ҳолати нав ба қайд гирифта мешавад, инчунин шумораи қурбониёни ин беморӣ ҳар сол афзоиш меёбад, — гуфт Тедрос Гебрейесус. — Дар баробари маводи мухаддири анъанавӣ, саҳми маводи мухаддири синтетикӣ низ меафзояд. Ин далелҳо ва рақамҳо нишон медиҳанд, ки ин муаммо то чӣ андоза паҳн шудааст. Бадтарин чиз ин аст, ки ин иллат ба генофондҳои мардуми ҷаҳон таъсири манфӣ мерасонад. Аз ин рӯ, имрӯз мо бояд бо таҳдиди маводи мухаддир якҷоя мубориза барем, нерӯ ва захираҳои худро сафарбар кунем. Коре, ки дар Ӯзбекистон дар ин самт анҷом дода мешавад, бешубҳа, қобили таваҷҷуҳ аст.
Дар сессияҳои форум мавзӯъҳои таълим ва профилактика дар мубориза бо нашъамандӣ ва таҳдидҳои маводи мухаддир, ҳамкории байналмилалӣ, усулҳои муассири табобати беморони ин иллат, фаъолияти мақомоти бехатарӣ ва ҳифзи ҳуқуқ, равишҳои илмӣ ва инноватсионии назорати маводи мухаддир баррасӣ шуданд.
Дар доираи чорабинӣ, инчунин барномаи байналмилалии минтақавии мубориза бо нашъамандӣ дар Осиёи Марказӣ CADAP‑8 (Central Asia Drug Action Programme), ки аз соли 2003 инҷониб аз ҷониби Иттиҳоди Аврупо маблағгузорӣ мешавад, ба имзо расид.
Барои намоиши технологияҳои замонавии рақамӣ, воситаҳои техникӣ ва таҷҳизоти махсуси истеҳсоли маҳаллӣ, ки дар мубориза бо гурӯҳҳои муташаккили ҷинояткории марбут ба маводи мухаддир истифода мешаванд, намоишгоҳҳои байналмилалӣ ташкил карда шуд. Намоишгоҳ таваҷҷуҳи зиёди иштирокдорони форум, хусусан мутахассисони хориҷиро ба худ ҷалб кард.
Дар анҷуман ба роҳбарони якчанд созмонҳои байналмилалӣ барои саҳми назаррасашон дар мубориза бо нашъамандӣ, ҳифзи аҳолӣ аз ин иллат, инчунин барои ҳамкории фаъолонаашон бо кишварамон нишони махсус таъсисёфтаи «Фидоии мубориза бо маводи мухаддир» супурда шуд.
Дар доираи форум бо иштироки намояндагони Шабакаи ҷавонони Созмони Милали Муттаҳид аввалин саммити байналмилалии ҷавонон оид ба мубориза бо таҳдидҳои маводи мухаддир баргузор гардид.
Дар саммит, ки бо ҳамкории Агентии назорати маводи мухаддир ва силоҳи оташфишони назди Маъмурияти Президенти Ҷумҳурии Ӯзбекистон, Агентии кор бо ҷавонон ва Дафтари СММ оид ба маводи мухаддир ва ҷинояткорӣ ташкил карда шуд, тақрибан ҳазор нафар ҷавонони фаъол аз минтақаҳои кишвари мо ва кишварҳои Осиёи Марказӣ дар шакли офлайн ва онлайн иштирок карданд.
Дар ифтитоҳи саммит ҷонишини директори агентии назорати маводи мухаддир ва силоҳи оташфишон Ҷобир Азимов, роҳбари Агентии кор бо ҷавонон Алишер Саъдуллаев ва директори иҷроияи Дафтари СММ оид ба маводи мухаддир ва ҷинояткорӣ Бо Матиасен қайд карданд, ки ин чорабинии аввалин барои пешгирии паҳншавии маводи мухаддир ва моддаҳои психотропӣ дар байни ҷавонони кишварҳои Осиёи Марказӣ, идомаи муборизаи беамон бо ҷиноятҳои вобаста ба маводи мухаддир ва тарғиби тарзи ҳаёти солим дар байни ҷавонон равона шудааст.
Дар саммит ҷавонони кишварҳои минтақа дар бораи лоиҳаҳои худ мубодилаи афкор карда, татбиқи усулҳои нави муассири ҳифзи ҷавонони минтақаро аз ин иллат баррасӣ карданд.
Дар чорабинӣ ҳаракати волонтёрони офиси ҷавонони «Antinarko», ки бо ташаббуси ҷавонони фаъоли Ӯзбекистон оғоз шудааст ва лоиҳаи умумимиллии «AI Hackathon», ки мақсади он ошкор ва бастани мағозаҳои доруворӣ ва паҳнкунии маводи мухаддир дар интернет бо истифода аз технологияҳои зеҳни сунъӣ, ба монанди «QalqonAI», «Sentinel» ва «NarkoGuard» мебошад, муаррифӣ шуд. Ҳамзамон, дар чорабинӣ маросими ҷоизасупории ғолибони озмуни видеоии ҷумҳуриявии «Мо бар зидди нашъамандӣ ҳастем» баргузор гардид.
Дар охир, аз ҷониби ҷавонони Осиёи Марказӣ ба мақомоти кишварҳои минтақа, ки дар ин соҳа кор мекунанд, «Муроҷиати ҷавонон» қабул карда шуд.
